نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
پیشنهاد ما
پرونده شجره خبیثه ملعونه
اندیشنامه امت واحده
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار






فرار به عربستان سعودی در حال محاکمه ... به درک واصل شد ...
به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد...
صفحه اصلي > مخزن محتوای بیداری اسلامی > گفتگو 
اخبار > عربستان در مرحله تحولات عمیق قرار دارد
 


شماره خبر :٣٣٤٣٣٠ 

  تاریخ انتشار خبر : 1392/10/15    ا   ١٤:٠٩

«توفیق السیف» پژوهشگر مسائل سیاسی عربستانی :
عربستان در مرحله تحولات عمیق قرار دارد
پژوهشگر عربستانی با اشاره به اینکه مطالبات قانونی شیعیان عربستان مطلوب خاندان حاکم سعودی نیست و این خاندان تلاش می‌کند، به هر طریق این مطالبات را سرکوب کند، گفت: عربستان در مرحله تحولات عمیق به سر می‌برد.
پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی : مطالبات قانونی شیعیان مطلوب آل‌سعود نیست/ عربستان در مرحله تحولات عمیق قرار دارد

مطالبات قانونی شیعیان مطلوب آل‌سعود نیست

«توفیق السیف» پژوهشگر مسائل سیاسی عربستانی با بیان اینکه حکومت آل سعود از مطالبات قانونی شیعیان در زمینه حقوق حقه خود ناخوشاینده است، گفت: دغدغه و نگرانی امنیتی تاثیر زیادی بر ذهنیت سیاستمداران در مورد این خواسته‌های قانونی می‌گذارد.

وی افزود: در روابط میان شیعیان و دولت عربستان مشکل حادی وجود دارد که ریشه آن تاریخ طولانی بی‌اعتمادی متقابل است و تاثیر درگیری‌های منطقه‌ای بر این کشور باعث تشدید این مشکل می‌شود.

این پژوهشگر عربستانی در مورد شرایط عربستان در سایه اعتراضات منطقه شرقی این کشور گفت: عربستان نیز همانند اکثر کشورهای منطقه خاورمیانه در مرحله تحول عمیقی که شامل ساختارهای فرهنگی و اجتماعی می‌شود، قرار دارد که جامعه شناسان از آن تحت عنوان سیال بودن نظرات، ارزش‌ها و مواضع یاد می‌کنند.

وی پیچیدگی را بهترین توصیف برای شرایط فعلی بیان کرد.

این پژوهشگر مسائل سیاسی با اشاره به ضعف‌های رژیم‌های عربی گفت: بارزترین ضعف‌های رژیم های سیاسی جهان عرب و خاورمیانه ناتوانی در باز تولید اجماع ملی و ضعف در ایجاد بستر مناسب برای تحول جامعه مدنی است، اجماع ملی در  قرن بیستم مسئله اصلی نبود، چرا که فرهنگ سیاسی بسیار فقیر و ضعیف بود.

وی در مورد بحران سوریه و راه حل‌های آن گفت: کنفرانس ژنو 2 مسیر بحران سوریه را از جنگ داخلی به درگیری برای بازسازی نظام سیاسی تبدیل خواهد کرد. این مسیر ضرورتا به سمت صلح پیش خواهد رفت، ولی از نزاع مسلحانه که هدف آن بهبود پایگاه‌های سیاسی طرف های مختلف است، خالی نخواهد بود.

این پژوهشگر مسائل سیاسی عنوان کرد: به اعتقاد من کنفرانس ژنو 2 تنها امید سوریه در مقطع کنونی است، چرا که هر گونه راه حل جایگزین منجر به جنگ داخلی تمام عیار و شاید تجزیه سوریه خواهد شد؛ علاوه بر این بستر را برای کشیده شدن دامنه بحران به کشورهای همسایه به ویژه اردن،‌ عراق و لبنان فراهم خواهد ساخت.

 

آنچه در زیر می‌آید، مشروح این گفت‌وگو است:

شرایط عربستان سعودی را در سایه اعتراضات مردمی در منطقه شرقی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

السیف: عربستان نیز مثل اکثر کشورهای خاورمیانه مرحله تحول عمیقی که شامل ساختار های فرهنگی و اجتماعی می‌شود، را پشت سر می‌گذارد. شرایطی که جامعه شناسان از آن تحت عنوان سیال بودن نظرات، ارزش‌ها و مواضع یاد می‌کنند، عوامل و محرک‌های این تحول مشخص و نتایج آن نیز در میان مدت و بلند مدت قابل ارزیابی است، ولی تعیین نتایج دقیق آن در کوتاه مدت دشوار است، گمان می‌کنم پیچیدگی بهترین توصیف از شرایط موجود باشد.

 

در یکی از مقالات خود اشاره کرده‌اید که بحران‌ها و ناآرامی‌های سیاسی جهان عرب در سال‌های گذشته از ضعف اساسی ساختار رژیم‌های عربی پرده برداشت، این ضعف‌ها چیست؟

السیف: گمان می‌کنم بارزترین ضعف‌‌های رژیم‌های سیاسی عربی و به طور کلی خاورمیانه ناتوانی در باز تولید اجماع ملی و ضعف در بستر مناسب برای تحول جامعه مدنی است، اجماع ملی در  قرن بیستم مسئله اصلی نبود، چرا که فرهنگ سیاسی بسیار فقیر و ضعیف بود. ولی تحولات جدید به ویژه بعد از رونق بازار نفت در ربع قرن اخیر، بحران‌های مسکوت مثل بحران هویت را زنده کرد و ما شاهد تعارض میان هویت ملی و هویت‌های فرعی بودیم. اکثر کشورهای عربی نتوانستند این ضعف را ترمیم کنند، از این رو گزینه راحت‌تر یعنی سرکوب و تقسیم قدرت را انتخاب کردند که هر دو مسکن کوتاه مدت هستند و نه راه حل. امروز ما شاهد تغییر رژیم در کشورهایی مثل عراق، یمن، مصر و تونس هستیم و این کشورها نمونه عینی فقدان اجماع ملی در نظام سیاسی هستند؛ از این رو بازسازی نظام سیاسی جدید و رهایی از سنت های قدیمی دشوار است، همین مسئله در مورد کشورهایی که جوامع آنها شاهد شکاف های فرقه ای، قبیله ای و یا نژادی هستند، مطرح است، بحرانی شدن مسئله ضعف هویت، نشانه ناکامی و شکست اجماع ملی قدیم و ناتوانی جامعه در بازتولید اجماع جدید است.

آیا به اعتقاد شما اعتراضات منطقه شرقی نشانه وجود ضعف میان ساختار رژیم و ملت نیست؟

السیف: مشکل حادی در رابطه میان شیعیان عربستان و دولت این کشور وجود دارد که از تاریخ طولانی بی‌اعتمادی متقابل نشأت گرفته و تاثیر درگیری‌های منطقه‌ای باعث تشدید آن می شود. این مسئله را در کتابم با عنوان « اینکه در عربستان شیعه باشی» بررسی کرده‌ام. مسئله حائز اهمیت برای من جلب توجه نخبه‌های سیاسی و فرهنگی و عالمان دینی به تهدید و خطر بزرگ برگرفته از احیای تاریخ نفرت و درگیری فرقه‌ای است. این تاریخ که مردم در مورد آن اختلاف نظر دارند، نه تنها هرگز به اشاعه صلح و محبت میان مردم کمک نخواهد شد، بلکه باعث تشدید شک و تردید در میان آنها خواهد شد. امیدوارم که این تاریخ را فراموش کنیم و بتوانیم از تاثیر منفی آن بر فرهنگ و دیدگاه‌مان نسبت به مردم رهایی پیدا کنیم.

گزارش‌های بین المللی بر وجود تبعیض فرقه‌ای در عربستان تاکید می‌کند، چه راه حلی برای پایان دادن به این معضل وجود دارد؟

السیف: در حال حاضر راه حلی برای معضل فرقه‌ای وجود ندارد. ما در گذشته طرح کاملی را به دولت ارائه کردیم و همچنین سالیان متمادی راه حل‌های جزئی را مورد بحث و بررسی قرار دادیم که برخی از موارد مفید و مثمر الثمر بود، ولی اصل مشکل همچنان باقی است. گمان نمی‌کنم که مشکل تبعیض خارج از چارچوب یک برنامه جامع ملی حل شود، برنامه‌ای که بر مبنای حاکمیت قانون، برابری میان شهروندان و تقویت هویت ملی در مقابل هویت‌های فرعی استوار باشد.

آیا شما همچنان بر این باور هستید که مسئولان سیاسی نگران مطالبات شیعیان هستند؟

السیف: بله، گمان می‌کنم که حکومت همچنان نسبت به مطالبات قانونی شیعیان عربستان نگران است، همچنین نگرانی امنیتی تاثیر منفی بر ذهنیت سیاستمداران در زمینه این مطالبات گذاشته است.

آیا نهادهای دینی در عربستان همچنان با دستورات نظام حاکم فعالیت می‌کنند؟

السیف: فتواهای مفتی‌های سعودی در مورد مسائل مختلف به درخواست حکومت صادر می‌شود، بدین معنی که حکومت از مراکز صدور فتوا استفتاء می‌کند و مفتی‌های سعودی جواب آن را می‌دهند. مسلم است کسی که مسئولی را انتخاب می‌کند، در تعیین چارچوب کلی فتواها نیز تاثیرگذار باشد. علاوه بر این یک عرف رایج میان علمای مسلمان در گذشته و حال وجود دارد و مفهوم کلی آن پایبندی به گرایش‌های عمومی حاکمیت حتی سکوت در قبال سیاست‌هایی که از آن رضایت ندارند، می‌باشد، آنها در این زمینه توجیهات و دلایل خاص خود را دارند. مفتی‌های سعودی نیز در این زمینه با دیگر علما تفاوتی ندارند.

مردم بحرین در اعتراضات خود خواستار اصلاح هستند، به نظر شما چرا عربستان به سرعت در سرکوب اعترضات بحرین مداخله کرد؟

السیف: انقلاب‌های عربی نگرانی‌های جدی در کشورهای حاشیه خلیج فارس ایجاد کرد، هر کشوری سعی کرد تا به تنهایی این مسئله را حل و فصل کند، ولی به نظر می‌رسد که بحرین قادر نبود دلایل نگرانی‌اش را مهار کند، به همین خاطر از عربستان درخواست کمک کرد. گمان می‌کنم که ریاض تصور می‌کند، بحرین در معرض تهدید جدی از جانب ایران قرار دارد، البته نه به معنی اشغالگری بلکه به منظور تغییر ساختار سیاسی منطقه به همین خاطر به تحریک بحران در حد ممانعت از فروپاشی تدریجی نظام امنیتی منطقه مبادرت ورزید.

ریاض و منامه به صورت مدام سخن از وحدت میان کشورهای عربی خلیج فارس و ضرورت آن سخن می‌گویند، چرا عربستان علی رغم مخالفت برخی کشورها این وحدت را بسیار مهم می‌داند؟

السیف: گمان می‌کنم که سخن از اتحاد کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در حد آرمان و آرزو باشد و نه یک طرح عملی و جدی. اگر کشورهای خیلج فارس به اتحاد گرایش داشتند، مسلما به اجرای توافقنامه‌هایی که در گذشته امضا کرده‌اند، مبادرت می‌ورزیدند، مثل توافق بازار مشترک خلیج فارس، یکپارچگی نظام‌ها و قوانین و حل اختلافات مرزی که همچنان پا بر جاست.

در گذشته پادشاه عربستان خواستار ایجاد مرکزی برای گفت‌وگوی میان ادیان و مذاهب شد، این درخواست به صورت عملی و در سطح تقریب بین مذاهب یا همزیستی مسالمت آمیز چه تاثیری داشته است؟

السیف: تقریب بین مذاهب طرح خوبی است، ولی به شدت تحت تاثیر دو عامل مهم است، عامل داخلی که باید عالمان دینی این مسئله را حل و فصل کنند و این تحت هیچ شرایطی امکان پذیر نیست، چرا که مشکل سیاسی است و باید سیاستمداران آن را حل و فصل کند. عامل خارجی که در بحران‌های خارجی که باعث مسمومیت فضای گفت‌وگو شده و باعث می‌شود که گفت‌وگو کنندگان به جای تشخیص مشکلات و بررسی راه حل های آن مواضع خاصی را در قبال هر بحرانی اتخاذ کنند، به همین خاطر در سایه شرایط فعلی من نسبت به این طرح خوشبین نیستم.

ایران و غرب در مورد مسئله هسته‌ای توافق کرده‌اند، به اعتقاد شما آیا این توافق همزمان با اعمال تحریم‌های جدید واشنگتن علیه نهادها و شخصیت‌های حقیقی ادامه خواهد داشت؟

السیف: بر این باورم که این توافق با توجه به نیاز دو طرف به آن، تداوم نخواهد داشت، به عنوان مثال به نیاز آمریکا برای ساماندهی اوضاع در افغانستان پیش از خروج نیروهای این کشور در سال 2014 و کاهش پیامدهای بحران های منطقه‌ای اشاره می‌کنم. همچنین ایران نیز به احیای طرح‌های بزرگ که به خاطر تحریم‌های آمریکا متوقف شده است، نیاز دارد، به عنوان مثال پروژه خط لوله انتقال گاز به هند و راه اندازی مجدد صنایعی که تولید آن به خاطر دشواری در امر سرمایه گذاری و فقدان مواد اولیه کاهش یافته است.

آیا به نظر شما تجربه حکومتی اخوان المسلمین در مصر باعث سقوط آن شد یا اینکه دخالت‌های منطقه‌ای و بین المللی در برکناری دولت اخوان سهیم بود؟

السیف: به اعتقاد من اشتباه اخوان در نادیده گرفتن واقعیت معادلات قدرت در مصر و کشورهای اطراف آن بود، گرایش به تمامیت خواهی و به حاشیه راندن رقبا اشتباه فاحش اخوان بود. یک حزب هر چقدر هم قوی باشد نمی‌تواند، نظام استواری همچون نظام مصر را تجزیه کند. چیزی که بعد از پیروزی اخوان در به دست آوردن اکثریت کرسی‌های پارلمان در مصر تغییر کرد، رأس هرم نظام بود و نه خود نظام ولی واضح است که آنها اهمیت و معنای این واقعیت را درک نکردند، خلاصه سخن اینکه آنچه باعث شکست زود هنگام تجربه اخوان شد، ناکامی اخوانی‌ها در ارزیابی تفاوت میان نقش حزب مخالف و نقش حزب حاکم بود.

در سوریه جنگ همچنان ادامه دارد و گروه‌های مسلح از کشورهای مختلف وارد این کشور شده‌اند، به اعتقاد شما آیا امکان حل و فصل این بحران وجود دارد؟ آیا کنفرانس ژنو پایان بخش بحران خواهد بود؟

السیف: کنفرانس ژنو 2 مسیر بحران سوریه را از جنگ داخلی به درگیری برای بازسازی نظام سیاسی تبدیل خواهد کرد. این مسیر ضرورتا به سمت صلح پیش خواهد رفت، ولی از نزاع مسلحانه که هدف آن بهبود پایگاه‌های سیاسی طرف‌های مختلف است، خالی نخواهد بود. به اعتقاد من کنفرانس ژنو 2 تنها امید سوریه در مقطع کنونی است، چرا که هر گونه راه حل جایگزین منجر به جنگ داخلی تمام عیار و شاید تجزیه سوریه خواهد شد، علاوه بر این بستر را برای کشیده شدن دامنه بحران به کشورهای همسایه به ویژه اردن،‌ عراق و لبنان فراهم خواهد ساخت.

 

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




پرونده ها
پایان قصه حلب
پرونده شجره ملعونه خبیثه آۀ سعود
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار
پرونده پیروزی حزب الله در جنگ سی و سه روزه
پرونده بررسی انتخابات سوریه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
استفاده از تسلیحات شیمیایی در سوریه
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر را وارد کنید:
عضویت
آخرین اخبار