نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
پیشنهاد ما
پرونده شجره خبیثه ملعونه
اندیشنامه امت واحده
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار






فرار به عربستان سعودی در حال محاکمه ... به درک واصل شد ...
به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد...
صفحه اصلي > مخزن محتوای بیداری اسلامی > گفتگو 
اخبار > روایت سید افقهی از به قدرت رسیدن اخوان تا صف‌بندی‌های جدید در مصر
 


شماره خبر :٢١٩٢١٦ 

  تاریخ انتشار خبر : 1391/11/11    ا   ١٢:١٤

منطقه؛ 2 سال پس از بیداری (مصر)
روایت سید افقهی از به قدرت رسیدن اخوان تا صف‌بندی‌های جدید در مصر
«سید هادی سید افقهی» - کارشناس مسائل شمال آفریقا
پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی : روایت سید افقهی از به قدرت رسیدن اخوان تا صف‌بندی‌های جدید در مصر

به گزارش بیداری اسلامی، تحولات منطقه که از آن با نام بیداری اسلامی یاد می‌شود، دومین سال خود را پشت سر گذاشته و سومین بهار خود را در پیش دارد، این موضوع باعث شد تا در گفت‌وگو با کارشناسان حوزه، با نگاهی دقیق‌تر و موشکافانه‌تر به آنچه در این کشورها گذشته بپردازیم که حاصل آن مجموعه گفت‌وگوهایی با نام «منطقه؛ 2 سال پس از بیداری» است.

در این بخش طی گفت‌وگویی با «سید هادی سید افقهی» کارشناس مسائل شمال آفریقا، به بررسی اوضاع مصر پرداخته‌ایم که مشروح آن از نظر خوانندگان می‌گذرد.

- ارزیابی مختصری از وضعیت انقلاب مصر پس از طی 2 سال ارائه نمایید. 

سید افقهی: معمولاً برای بررسی کارنامه انقلاب‌ها به چند عامل اساسی توجه می‌شود، عامل اول اهداف انقلاب و شعارها، مطالبات و خواسته‌های انقلابیون است. موضوع دیگر هم این است که فرآینده شکل‌گیری انقلاب از چه مراحلی عبور کرد و چالش‌های فراروی انقلاب چه بود.

بحث سوم اینکه انقلاب هم اکنون در چه مرحله‌ای است و آیا مصر از مرحله انقلاب به مرحله نهادینه‌سازی و ساختارسازی رسیده است یا نه و خطرات جدی فراروی انقلاب با توجه به شکل‌گیری نقشه جغرافیایی موافق و مخالف انقلاب و شکل حاکمیت فعلی را باید بررسی کرد.

یکی از مواردی که انقلاب مصر را از ابتدا به چالش می‌کشید فقدان رهبری بود. ماهیت انقلاب مصر مردمی کاملاً خودجوش بود که یک عامل خارجی یعنی انقلاب تونس در آن تاثیرگذار بود و تراکمی از خواسته‌های چند دهه‌ای از زمان «جمال عبدالناصر» وجود داشت که مردم را بر آن داشت تا قیام کنند. از آنجا که ماهیت انقلاب مردمی بود و سازماندهی نداشت، لذا در مرحله تخریب و فروپاشی حاکمیت موفق بود، ولی در مراحل بعد شاهد بودیم که انقلاب دچار چالش‌های جدی شد.

- چه چالش‌هایی؟

سید افقهی: اولین چالش کودتای سفیدی بود که شورای عالی نظامی انجام داد و سرعت و جوش و خروش انقلاب را گرفت که می‌رفت به تخریب نهادهای نظام بپردازد و آن را تغییر مسیر داد. آنچه امروز به وضوح خود را نشان می‌دهد، تفاوت مسلک دولت مرسی با حاکمیت مصر است.

اخوان المسلمین نیز برخی مواقع پای خود را از دایره اختیاراتی خود فراتر گذاشته و وارد قوای مقننه و قضائیه می‌شود که جزو حوزه‌های قوه مجریه نیست. متاسفانه حکومت فعلی مرسی از ابتدا این 2 مفهوم را با یکدیگر خلط کرد که این موضوع منشا چالش و صف‌بندی‌های بعدی شد.

هر چه جلوتر رفتیم، روشن‌ شد که اخوان المسلمین یا واقعاً قصد حاکمیت بر کل مصر را دارد، یا به دلیل کم تجربگی در حوزه حاکمیت و حکومت اینگونه رفتار می‌کند.

-  شورای عالی نظامی در مسیر انقلاب چه نقشی را ایفا کرد؟

سید افقهی:‌ متاسفانه شورای عالی نظامی سرعت انقلاب در تخریب ابزار حکومت مبارک را گرفت و از این به بعد روند انقلاب به سمت گفتمان سیاسی رفت. با وجود اینکه جوانان در میدان التحریر ماندند و به اعتراضاتشان ادامه دادند، اما برخی گروه‌های سیاسی اعم از سکولار و اسلامی مانند اخوان وارد مذاکرات با شورای عالی نظامی شدند تا اینکه شورای عالی نظامی تحت فشار اعتراضات میدان تحریر و اصرار جوانان تن به انتخابات پارلمانی داد.

- انتخابات پارلمان مصر را چطور ارزیابی می‌کنید؟

سید افقهی: البته پیش از انتخابات فراگیر پارلمان یک رفراندوم شتابزده در خصوص تعدیل قانون اساسی 1971 صورت گرفت که چندان قابل توجه نبود. مهمترین و فراگیرترین حضور مردم پای صندوق‌ رای، انتخابات پارلمانی بود که اخوان المسلمین اول و احزاب سلفی و اسلامگرا رتبه‌های بعدی و پس از آن پان عربیست‌ها و ملی‌گراها بودند.

- چرا مردم این اقبال بالا را به اخوان پیدا کردند؟

سید افقهی:علت اینکه اخوان در اولین انتخابات این آرا را کسب کرد، این بود که اخوان برای مردم ناشناخته بودند. این جریان همواره سرکوب شده و نزد مردم مصر مظلوم بود.

پس از آن انتخابات مجلس شورا برگزار شد که ریزش قابل توجهی از سوی مردم در مشارکت وجود داشت. این اولین هشدار در مسیر فرآیند شکل‌گیری نهادهای جدید انقلاب بود.

چند ماه بعد، انتخابات ریاست جمهوری شکل گرفت، اما بین انتخابات ریاست جمهوری و پارلمان اتفاق مهم و خطرناکی رخ داد که عبارت بود از انحلال پارلمان توسط شورای عالی نظامی؛ البته شورای عالی نظامی اقدام به انحلال نکرد بلکه مرحله اجرایی انحلال را تنفیذ کرد و حکم دادگاه دیوان عالی قانون اساسی بود که بر اساس گزارش کمیته عالی برگزاری انتخابات این حکم را صادر کرد.

- دلیل این انحلال چه بود؟

سید افقهی: در این دور از انتخابات، درصد سهمیه کاندیداهای مستقل رعایت نشد و احزاب و گروه‌ها از این لیست سوءاستفاده کردند که به همین دلیل بطلان انتخابات اعمال شد که پس از چندین جلسه پارلمان صورت گرفت.

یکی از عوامل مهم انحلال پارلمان مصوبه‌ای بود که عبارت بود از ممنوعیت فعالیت وابستگان حزب ملی حسنی مبارک که شورای عالی نظامی و باقی مانده‌های رژیم مبارک را خشمگین کرد. چه در قالب حزب ملی دموکراتیک و چه در قالب دولتمردانی که در این حزب حضور نداشتند و دیگر مصوبات از جمله پاکسازی و برگزاری دادگاه‌های عادلانه که در بین این افراد احساس خطری را ایجاد کرد و شورای عالی نظامی احساس کرد که پارلمان قصد تنگ کردن حلقه محاصره را دارد که بر همین مبنا پارلمان منحل شد.

موضوع دومی که فضای سیاسی مصر را دچار بحران و چالش کرد، انتخابات ریاست جمهوری بود که 2 نکته در این مورد مهم است.

زمانیکه اخوان اکثریت پارلمان مصر را بدست آورد، اعلام کرد که کاندیدایی را برای ریاست جمهوری معرفی نمی‌کنند، اما این کار را انجام داد.

اخوان المسلمین که پارلمان را از دست رفته دید، تلاش کرد که به نحو دیگری در عرصه سیاسی حضور یابد، بخصوص وقتی دید که 3 کاندیدا از منسوبین جریان مبارک و حزب ملی دموکراتیک و نزدیک به طیف شورای عالی نظامی معرفی شدند که عبارت بودند از «عمر سلیمان»، «احمد شفیق» و «عمرو موسی».

اخوان المسلمین وقتی پارلمان را از دست رفته دید، وارد میدان شد و اول «خیرت الشاطر» را معرفی کرد. شاطر به دلیل 2 پرونده‌ای که هنوز مفتوح بود از جمله پرونده امنیتی که مشمول عفو عمومی شد و نیز پرونده اقتصادی، شورای عالی انتخابات صلاحیت وی را به اتهام پولشویی تائید نکرد.

بلافاصله مرسی از سوی اخوان معرفی شد و در کنار وی «عبدالمنعم ابوالفتوح» که عضو اخوان بود به طور مستقل وارد شد، اما با برخورد بد جریان اخوان المسلمین روبرو شده و اخراج شد.

انتخابات برگزار و مرسی نفر اول، احمد شفیق نفر دوم، حمدین صباحی سوم و ابوالفتوح نفر چهارم شد که در مرحله دوم انتخابات مرسی به قدرت رسید.

پس از مرحله اول انتخابات، زمانی که اخوان المسلمین مشاهده کرد که آرای شفیق و مرسی به هم نزدیک است، با دیگر رقبای خود وارد مذاکره شد تا آنها از مرسی حمایت کنند و برای نجات انقلاب و عدم باز تولید رژیم مبارک، مرسی با جوانان و احزاب توافق کرد و به آنها قول داد که در دولت آینده مصر مشارکت داده شوند، اما پس از اعلام نتایج، مرسی نه یک کابینه ائتلاف ملی بلکه یک دولت تکنوکرات شکل داد و از آنجا به بعد ترس از قدرت طلبی اخوان شدت گرفت و از آن به بعد خودکامگی و قدرت طلبی اخوان مطرح شد که آنها اعتنایی نکرده و به مسیر خود ادامه دادند.

- عملکرد مرسی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

سید افقهی:‌ مرسی چند خطا در این مسیر انجام داد. اول عدم عمل به تعهد خود در قبال سایر جریانات، دوم چند تصمیم کلان و تعیین کننده گرفت که نتوانست آنها را به اجرا گذارد و عقب‌نشینی کرد. اولین تصمیم اشتباه بحث سوگند ریاست جمهوری بود که اعلام کرد در دادگاه عالی سوگند یاد نمی‌کند، بلکه همان سوگندی که در میدان تحریر یاد کرده کافیست، ولی بعداً به وی تفهیم شد که تا رئیس جمهور در دادگاه حضور نیابد به رسمیت شناخته نمی‌شود.

تصمیم بعدی اینکه اعلام کرد پارلمانی که از سوی شورای عالی نظامی منحل شده به فعالیت‌های قانونی خود ادامه دهد که دادگاه دیوان اساسی، قوه قضائیه و شورای عالی نظامی وارد عمل شده و اعلام کردند که رئیس جمهور حق ندارد در امور قوه مقننه دخالت کند که بر همین مبنا همچنان پارلمان تعطیل و قرار است تا 2 ماه آینده انتخابات پارلمانی برگزار شود.

اوج چالش انقلاب مصر بحث قانون اساسی، هیئت موسسان آن و نحوه و مکانیسم قانون اساسی بود که 27 نفر از اعضای هیئت موسسان قانون اساسی استعفا دادند.

نتایج رفراندوم قانون اساسی نشان می‌دهد که متاسفانه عملکرد اخوان حکیمانه و فراگیر نبوده و به جای اینکه قبل از به رفراندوم گذاشتن پیش‌نویس قانون اساسی اقدام به اصلاح آن کنند، پس از تصویب، آن هم با یک اقلیت شکننده قصد دارند قانون اساسی‌ای را تعدیل کنند که چند ماه از تصویب آن نگذشته است.

نحوه شکل گیری هیئت موسسان، نحوه تدوین قانون اساسی، برخی اصول آن و نتایج رفراندوم موجب صف‌بندی شده و جبهه‌ای به نام مخالفین شکل گرفت.

همه طیف از ملی‌گراها تا اسلامگرایان و سکولار و پان عربیسم در این جبهه حضور دارند که در مقابل مرسی ایستاده و سوگند یاد کرده‌اند که همه توان خود را برای عملیاتی کردن قانون اساسی به کار برند. مرسی برای حل این بحران و ایجاد شکاف در طیف معارضین، یک کمیته مشاوره تشکیل داد و نشست‌های مشورتی در کارخ ریاست جمهوری با مدیریت خود و «محمود مکی» معاون حقوقی و پارلمانی خود انجام شد. این نشست‌ها البته بیشتر جلسات هم اندیشی بود تا یافتن راه حل و یک مکانیسم جدی برای برون رفت بحران که حاصل آن صف‌بندی و درگیری‌های خونین در خیابانها و مساجد شد. 

متأسفانه به دلیل سوء مدیریت مرسی در این بحران، 8 تن از مشاورین عالی و 3 تن از وزرایش استعفا دادند که از جمله آنها معاونش محمود مکی بود.

- وضعیت امروز مصر چگونه است؟

سید افقهی: الان وضع مصر به لحاظ سیاسی دچار یک قطب‌بندی حاد شده و نقشه سیاسی و پراکنش احزاب مصری یک تغییرات عمده‌ای کرده و صف بندی‌ها، جناح‌ها و احزاب جدیدی بوجود آمده است.

یکی از مهمترین فرآیندهای تغییرات سیاسی در مصر تأسیس حزب «الوطن» است.

حزب الوطن حاصل ائتلاف گروهی از حزب سلفی «النور» با افراد دیگری از جریانات مختلف است. در مرامنامه این حزب ذکر شده که غیر مسلمان هم می‌پذیرند که یک تغییر تاکتیکی در حزب سلفی النور است که یک حزب سلفی و رادیکال بود و همپیمانی خود را با اخوان المسلمین شکست.

از سوی دیگر مخالفین مرسی در صدد تشکیل یک جبهه نجات هستند که در رأس آن محمد البرادعی، حمدین صباحی، عمرو موسی و ابوالفتوح هستند و رایزنی‌های مقدماتی صورت گرفته و خود را برای انتخابات پارلمانی آماده می‌کنند، چرا که معتقدند در انتخابات پارلمانی باید حضور جدی داشته باشند و اجازه ندهند پارلمان دست اخوان المسلمین افتد. 

یکی دیگر از چالش‌ها بحث درگیری قوه مجریه با قوه قضائیه بود که مزید بر علت قطب‌بندی جامعه مصر تحت عنوان سکولارها و اسلام‌گراها شد.

مرسی بدون رعایت سلسله مراتب حقوق و قانونی فرآیند انتصاب یا عزل دادستان، مستقیماً اقدام به عزل «عبدالحمید محمود» کرد و انتصاب «طلعت ابراهیم» کرد که نه در عزل، این فرآیند رعایت شد و نه در انتصاب دادستان جدید که قضات به آن اعتراض داشتند.

- دلیل اعتراض قضات چه بود؟

سید افقهی: ایراد آنها این بود که محمود را قوه قضائیه انتخاب، به وزیر دادگستری اعلام و وزیر طی نامه‌ای از ریاست جمهور تائید نهایی می‌گیرد، نه اینکه رئیس جمهور مستقیم وارد عمل شود و این فرآیند در عزل محمود و در انتخاب ابراهیم رعایت نشد و همچنان این معضل بین قوه قضائیه و مجریه وجود دارد.

- مصر در سیاست خارجی خود با چه چالش‌هایی روبروست؟

سید افقهی: از اخوان المسلمین انتظار می‌رفت که تجدید نظر قابل توجهی در تعامل با رژیم اسرائیل و پیمان ننگین کمپ دیوید داشته باشند و همینطور در تعامل با آمریکا که متاسفانه اینگونه نشد.

در این پیمان برخی بندها از جمله منطقه سینا همین امروز هم قابل اصلاح و تجدید نظر است که می‌توانستند در این بخش رژیم اسرائیل را به چالش بکشند که نه تنها نشد، بلکه مرسی اقدام به معرفی سفیر کرد و نامه‌ای صمیمانه و احساسی به رئیس جمهور رژیم اسرائیل نوشت.

با توجه به اتهامی که همواره متوجه اخوان بوده که در پی گستردن هیمنه خود بر کل منطقه است و از طریق ایجاد اغتشاش و انقلاب آن را دنبال می‌کند، کشور امارات که بیشترین آسیب را از این جریان دیده، وارد چالش با اخوان این کشور شد و 150 نفر از اخوان اماراتی را دستگیر و اعلام کرد که آنها در پی سرنگونی حکومت بودند. افزون بر آن 11 نفر از اخوانی‌های مصر الان در زندان‌های امارات به سر می‌برند که رئیس جمهور مصر برای آزادی آنها 2 نماینده از سازمان امنیت و نهاد ریاست جمهوری اعزام کرد، اما شیوخ امارات به هیچ وجه کوتاه نیامده و اعلام کردند که این افراد بدلیل دست داشتن در عملیات خرابکارانه آزاد نمی‌شوند و طبق قوانین امارات محاکمه خواهند شد.

این موضوع باعث تیره‌تر شدن روابط امارات و مصر و ایجاد صف‌بندی در داخل شورای همکاری خلیج فارس شده و مجموعه 6 گانه شورای همکاری 2 تکه شده‌اند که کشورهای قطر، عمان و عربستان سکوت کرده و ولی کشورهای امارات و کویت مقابل اخوان ایستاده‌ و موضعی افراطی‌تر دارند.

در همین خصوص یکی از شخصیت‌های کویتی چندی پیش افشا کرد که اخوان المسلمین کویت به اخوان امارات پول می‌دهد و اخوان در منطقه یک شبکه ارتباطی برقرار کرده‌اند.

- روابط ایران و مصر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سید افقهی: در خصوص روابط ایران و مصر پس از انقلاب، شاهد یک تحول قابل توجه هستیم که طی آن مدتی پیش دکتر صالحی سفری به مصر داشته و ملاقات‌های رسمی، مردمی و غیر رسمی با رئیس جمهور، وزیر خارجه و شخصیت‌هایی مانند شیخ احمد الطیب مفتی الازهر، رهبر قبطی‌ها و مقامات مصری داشتند که امیدواریم این ملاقات‌ها و رایزنی‌ها رو به گسترش باشد و روابط مصر و جمهوری اسلامی ایران به سطح بالا با استفاده از حداکثر ظرفیت‌های بین 2 کشور در ابعاد سیاسی، دیپلماسی عمومی، امنیتی، فناوری، امنیتی و اقتصادی برسد.

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




پرونده ها
پایان قصه حلب
پرونده شجره ملعونه خبیثه آۀ سعود
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار
پرونده پیروزی حزب الله در جنگ سی و سه روزه
پرونده بررسی انتخابات سوریه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
استفاده از تسلیحات شیمیایی در سوریه
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر را وارد کنید:
عضویت
آخرین اخبار