نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
پیشنهاد ما
پرونده شجره خبیثه ملعونه
اندیشنامه امت واحده
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار






فرار به عربستان سعودی در حال محاکمه ... به درک واصل شد ...
به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد...
صفحه اصلي > مخزن محتوای بیداری اسلامی > مطالب 
اخبار > روسیه در سوریه چه می خواهد
 


شماره خبر :٣٠٣٥٥٩ 

  تاریخ انتشار خبر : 1392/07/09    ا   ٠٨:١١

خط «قرمز» روسیه دور نقطه «آتش»
روسیه در سوریه چه می خواهد
کمتر از دوسال پیش که موج بهار عربی شمال آفریقا را در‌نوردید، پس‌لرزه‌های زلزله تغییر در تونس، مصر و لیبی به نیمه شرقی جهان عرب رسید تا دامن یمن را هم بگیرد. این آغازی برای تحولات گسترده‌تر در کشور‌های این منطقه چون بحرین، عربستان، امارات و سوریه بود.
پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی : روسیه در سوریه چه می خواهد

علی ذهابی

سرکوب، اعتراضات در بحرین، عربستان و امارات را نهایتا به سکوت کشاند؛ اما در سوریه تبدیل به جنگی داخلی شد. حالا هرچه از آغاز ناآرامی‌ها در سوریه فاصله می‌گیریم، ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی بحران در این کشور گسترش می‌یابد.

تا آنجا که سوریه تا آستانه حمله نظامی غرب نیز پیش رفت. همین موضوع هم موجب شده تا روسیه همواره به‌عنوان حامی سوریه در شورای امنیت قطعنامه‌های مختلف علیه این کشور را وتو ‌کند. روسیه نشان داده نمی‌خواهد تجربه لیبی برایش تکرار شود.

به همین دلیل همواره مخالف استفاده از روش‌های قهر‌آمیز برای دفاع از حقوق‌بشر در امور داخلی سوریه است و بر همین اساس گزارش ارایه‌شده توسط کمیته حقوق‌بشر سازمان ملل و اتحادیه عربی را سیاسی و یکجانبه می‌خواند و همچنان بر روابط خود با دولت بشار اسد پا‌فشاری می‌کند و با سیاست فشار سیاسی و تحریم‌ اقتصادی غرب علیه سوریه همراهی نمی‌کند.

از طرفی حضور گروهی از کشتی‌های نیروی دریایی روسیه به رهبری ناو هواپیما‌بر دریا‌سالار کوزنتسوف در بندر طرطوس نشانه‌ای روشن از مخالفت روس‌ها برای حل‌وفصل نظامی مساله سوریه از سوی کشور‌هایی است که خواهان سقوط دولت اسد هستند هرچند روسیه اعلام کرده از مدت‌ها پیش تصمیم به انتقال ناو هواپیمابر خود به مدیترانه گرفته بود.

این نکته را باید از نظر دور نداشت که سوریه به‌دلیل موقعیت استراتژیک خود متفاوت از سایر کشورهای عربی است و نمی‌توان نقش کلیدی آن را در جهان عرب نا‌دیده گرفت. در این نوشتار سعی شده با نگاهی تاریخی به مناسبات و روابط سوریه و روسیه بیش از پیش علت اهمیت سوریه برای روسیه مشخص شود.

خاندان اسد نقطه اتصال روسیه به سوریه

پایان جنگ جهانی اول برای امپراتوری عثمانی روزگاری تازه را می‌آفرید، جنگی که حاصل آن فروپاشی عثمانی و نقطه آغازی برای شکل‌گیری خاورمیانه جدید بود.

به‌دنبال این تغییرات ، سوریه در سال ۱۹۴۱میلادی که در اشغال فرانسه و انگلیس بود ، استقلال خود را اعلام کرد و ژنرال کاترو، فرمانده نیروهای فرانسه، استقلال و سپس تاسیس جمهوری سوریه را در شانزدهم سپتامبر ۱۹۴۱میلادی اعلام کرد تا نهایتا شیخ تاج‌الدین حسنی نخستین رییس‌جمهور سوریه باشد؛ سرزمینی که با وجود پیشینه تاریخی دراز هرگز کشوری واحد نبود. اما با این حال استقلال سوریه تا سال ۱۹۴۴ عملا محقق نشد.

پس از جنگ شش‌روزه اعراب با اسراییل که منجر به تصرف بخشی از خاک سوریه (بلندی‌های جولان) شد در سال 1970 ارتشبد حافظ اسد قدرت را در دست گرفت تا پس از او قدرت به پسر دومش بشار اسد (رییس‌جمهور فعلی سوریه) برسد. 

او هم مانند پدر نظامی بود. سوریه همواره در طول مدت حکومت خاندان اسد ارتباط نزدیکی با روسیه داشته است و دو کشور همواره به‌عنوان متحد استراتژیک در منطقه خاورمیانه نقش ایفا کردند چراکه حتما تجهیز و آموزش نظامی برای سوریه‌ای که تاکنون هرگز کشوری واحد نبود بسیار مهم و حایزاهمیت بوده است.

افول پایگاه کرملین در جهان
با پایان جنگ جهانی دوم اتحاد جماهیر شوروی توانسته بود خود را در قامت پیروز به‌عنوان یکی از قدرت‌های تاثیر‌گذار جهان معرفی کند؛ جنگی که 27‌میلیون کشته برای شوروی برجا گذاشت. تا اینکه شوروی تصمیم به اشغال افغانستان گرفت؛ اتفاقی که موجب نگرانی آمریکایی‌ها شد. پایان جنگ جهانی دوم شروع جنگ سرد در جهان بود و همین امر موجب شد تا شوروی بیش از گذشته برای ایفای نقش در معادلات بین‌المللی، افزایش قدرت نظامی، رفتن به فضا و افزایش متحدانشان تلاش کند. در این میان سوریه به‌عنوان کشوری که در منطقه‌ای استراتژیک در قلب خاورمیانه قرار دارد برای روسیه بااهمیت شده بود. اما سرانجام ورود به اقتصاد صنعتی و سرمایه‌گذاری‌های وسیع نظامی موجب شد تا دولت مرکزی ضعیف شود و نهایتا این امر به فرو‌پاشی اتحاد جماهیر شوروی بینجامد. اما پس از آن روسیه همچنان تلاش کرد تا سیاست‌های گذشته شوروی را در پیش بگیرد. نگاهی به روابط و نقش روسیه در مناسبات منطقه، به‌خصوص اعراب نشان می‌دهد در مقاطعی هم موفق بوده‌ است. اما پس از حمله آمریکا به عراق و سقوط «صدام حسین» به‌عنوان یکی از متحدان روسیه به‌نوعی آمریکا توانست تاثیرات و نفوذ خود را در مناسبات سیاسی کشورهای منطقه افزایش دهد. با این حال اما دولت سوریه همچنان متحد روسیه است؛ متحدی خاص در قلب خاورمیانه، منطقه‌ای که نبض انرژی جهان در آن می‌تپد. این تفاوت البته دسترسی سوریه به آب‌های آزاد از طریق دریای مدیترانه و نزدیکی‌اش به اروپا و شمال آفریقا و همسایگی با اسراییل به‌عنوان متحد استراتژیک و مورد حمایت آمریکا، بیشتر اهمیت این کشور برای روس‌ها را نشان می‌دهد. طرطوس یکی از مهم‌ترین بندرهای این کشور است که نیروی دریایی روسیه سال‌هاست آنجا مستقر شده و همین امر به روسیه کمک کرده تا از این طریق به آب‌های آزاد دست یابد.

ریشه سوسیالیستی حزب بعث

نگاهی به تشابهات ایدئولوژی حاکم بر سوریه و شوروی در گذشته می‌تواند، به فهم درست از نزدیکی دو کشور کمک کند. در جنگ جهانی دوم با وجود اینکه شوروی با آلمان توافقنامه عدم تجاوز را امضا کرده بود اما با حمله نازی‌ها این کشور هم وارد جنگ شد و همین امر باعث شد تا سیاست‌های سختی برای اداره کشور در شوروی در نظر گرفته شود.

اما با شکست آلمان و پیروزی شوروی و آغاز جنگ سرد این سیاست همچنان ادامه یافت تا شوروی خاستگاه تفکر سوسیالیستی (جامعه بی‌طبقه) در جهان باشد. تشکیل سندیکاهای کارگری همزمان بود با تلاش شوروی برای پیشبرد فعالیت‌های گسترده صنعتی، آن هم زمانی که دنیا پس از جنگ جهانی دوم در رکود اقتصادی به‌سر می‌برد.

شوروی به‌عنوان بلوک شرق با گسترش جغرافیایی زیاد، از شرق اروپا تا شرق آسیا بزرگ‌ترین کشور جهان به‌شمار می‌رفت و این تاثیرش را بر دیگر کشور‌ها افزایش می‌داد.

به همین دلیل بسیاری از احزاب و گروه‌های سیاسی در بسیاری از کشورها تحت‌تاثیر تفکرات سوسیالیستی و گرایشی چپگرایانه در ارتباط با اداره حکومت پیدا کردند. حزب بعث از احزابی است که تحت‌تاثیر همین ایدئولوژی قرار داشت. حزب بعث سوریه از ۱۹۶۳ حزب حاکم بر سوریه شد. این جنبش در ۱۹۴۴ در دمشق به رهبری «میشل عفلق» مسیحی سوری و «صلاح بیطار» مسلمان سنی سوری با هدف از بین بردن تسلط فرانسه بر سوریه تشکیل شد.

این جنبش پس از استقلال سوریه علنی شد و با شعار اصلاحات، به مبارزه با اقتدار سیاسی و اقتصادی پرداخت. نهایتا هم حزب بعث در ۱۹۵۳ با حزب سوسیالیست سوریه (حزب الاشتراکیه) به رهبری «اکرم حورانی» یکی شد و این دو «حزب سوسیالیست بعث عربی» را تشکیل دادند.

تا اینکه به‌قدرت‌رسیدن خاندان اسد پس از به قدرت رسیدن حافظ اسد در سوریه فرصتی برای حضور و بروز حزب بعث ایجاد کرد. به قدرت رسیدن حزب بعث در عراق و سوریه باعث نزدیکی این دو کشور به شوروی شد تا جایی که سیاست‌ها، تشکیلات و ساختار ارتش این دو کشور نشان از تاثیرات روسیه بر آنهاست.

علت اهمیت سوریه برای روسیه

در جریان تحولات منطقه در بهار عربی، روسیه هرگز نتوانست پایگاه و اثر‌گذاری مثبتی در حکومت‌های جدید این کشورها داشته باشد. به همین دلیل به نظر می‌رسد در ارتباط با سوریه می‌خواهد برای اثبات جایگاه خود در معادلات جهانی کوتاه نیاید؛ چنانکه با پیچیده‌ترشدن اوضاع در سوریه، روسیه همچنان توجه خود را از سوریه برنمی‌دارد.

سوریه در گذشته همواره از مهم‌ترین متحدان مسکو در منطقه خاورمیانه محسوب می‌شد، تا آنجا که همان‌طور که اشاره شد همواره ارتش سوریه توسط مدرن‌ترین سلاح‌های روسی مجهز شده است و حتی پس از فروپاشی شوروی، روسیه نزدیکی خود را با سوریه حفظ کرد. برای اثبات موضوع می‌توان به مواردی چون دخالت مسکو بر روند تعدیل روابط سوریه و اسراییل و روند تعدیل اوضاع در مناسبات لبنان و اسراییل، نقش کنترل‌کننده روسیه در برنامه‌های نظامی سوریه و تلاش روسیه در ایفای نقش در مبارزه با تروریسم با حفظ نزدیکی روابط خود با دمشق اشاره کرد.

همچنین روسیه همواره کوشیده تا از طریق سوریه بخشی از مسایل مربوط به چچن را حل‌وفصل کند. علاوه‌بر موارد ذکرشده روابط دوجانبه سوریه در استراتژی امنیتی روسیه به‌عنوان شریکی مهم در حوزه ژئوپلیتیک است و به همین دلیل مسکو در این مدت، همکاری‌های امنیتی و نظامی خود را با سوریه افزایش داده و اطلاعات مهم نظامی و امنیتی را در اختیار آنها گذاشته است که شاید مهم‌ترین آن تحرکات نظامی ارتش ترکیه در مرزهای سوریه ‌است.

علاوه بر این سوریه مهم‌ترین خریدار تسلیحات نظامی روسیه در بین کشور‌های عربی است و ارتش این کشور به آخرین موشک‌های روسی مجهز است و به همین دلیل است که روسیه با اعمال تحریم اسلحه به سوریه مخالفت می‌کند.

همچنین یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های نظامی روسیه در بندر «طرطوس» سوریه است. روسیه از این پایگاه به‌عنوان مرکز سرویس‌دهی فنی به کشتی‌های نیروی دریای خود استفاده می‌کند. این پایگاه از دهه 70میلادی در اختیار اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد. بندر طرطوس، تنها پایگاهی‌ است که روسیه در دریای مدیترانه دارد و برای مسکو از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

تقابل روسیه و آمریکا در مرز‌های سوریه
ادامه جنگ سرد میان دو قدرت جهان، روسیه و آمریکا، امروز به درون مرز‌های سوریه کشانده شده است. اهمیت اینکه چه حکومتی در سوریه بر سر کار باشد تا حافظ منافع یکی از این دو باشد و اهمیت وصل یا قطع این پل ارتباطی را می‌توان در هزینه‌ای که دو طرف برای وصل یا قطع آن می‌پردازند فهمید.

تا آنجا که چرخش در مواضع روسیه می‌تواند اوضاع سوریه را به‌شدت دگرگون سازد؛ هرچند مرور اتفاقات پيش‌آمده از زمان آغاز درگیری‌ها در سوریه نشان می‌دهد روسیه درحال حاضر تمایلی برای تغییر موضع ندارد.

جدال بر سر سوریه درواقع بخشی از تقابل سیاست خارجی آمریکا و روسیه در منطقه است. آمریکا طی این سال‌ها با استقرار پایگاه‌های نظامی خود در منطقه و به‌دست‌گرفتن مسیر‌های ارتباطی تلاش کرده تا حوزه نفوذ روسیه را کاهش دهد و از طرفی بتواند بر مسیر‌های انتقال انرژی از سمت آذربایجان و ترکمنستان کنترل کامل داشته باشد.

حضور نظامی در افغانستان و زیرنظرگرفتن پاکستان، حمله به عراق و ایجاد روابط دوستانه و جلب حمایت کشور‌های حوزه خلیج‌فارس با امضای توافقنامه‌های امنیتی و فروش سلاح، بی‌ثباتی در ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان و ایجاد مناطق تنش در قزاقستان برای ایجاد پایگاه‌های نظامی و کنترل نهاد‌های امنیتی و ارتش‌های منطقه همه نشان از تلاش آمریکا برای کاهش نفوذ روسیه است.

بر همین اساس می‌بینیم روسیه با تمام توان سعی دارد از سقوط سوریه جلوگیری کند تا اینگونه بتواند نقش موثر خود را در معادلات بین‌المللی بازسازی کند و از این طریق راهی برای نفوذ دوباره به منطقه خاورمیانه بگشاید. به این نکته باید توجه داشت که در نظر روس‌ها سوریه کانالی مهم برای ارتباط با جهان عرب است.

منبع : روزنامه شرق

مطالب مندرج در این مطلب ، لزوما بیانگر دیدگاه پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی نیست.

امتیازدهی
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




پرونده ها
پایان قصه حلب
پرونده شجره ملعونه خبیثه آۀ سعود
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار
پرونده پیروزی حزب الله در جنگ سی و سه روزه
پرونده بررسی انتخابات سوریه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
استفاده از تسلیحات شیمیایی در سوریه
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر را وارد کنید:
عضویت
آخرین اخبار