نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
پیشنهاد ما
پرونده شجره خبیثه ملعونه
اندیشنامه امت واحده
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار






فرار به عربستان سعودی در حال محاکمه ... به درک واصل شد ...
به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد... به زودی سرنگون خواهد شد...
صفحه اصلي > مخزن محتوای بیداری اسلامی > مطالب 
اخبار > گزارش نشست تخصصی «ظهور محور اخوانی در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای»
 


شماره خبر :٢٧٦٨٢٥ 

  تاریخ انتشار خبر : 1392/04/04    ا   ٠٨:٥٧

گزارش نشست تخصصی «ظهور محور اخوانی در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای»
اخوان‌المسلمین به مثابه‌ی جریانی فرامرزی و منطقه­ای در سال­های تحولات مردمیِ فراگیر در کشورهای عربی، توانست در بیش از یک کشور عربی قدرت بگیرد و تقلای خود برای قدرت­گیری در سایر کشورها را تشدید کند.
پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی :  گزارش نشست تخصصی «ظهور محور اخوانی در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای»

سومین نشست تخصصی گروه بین‌الملل اندیشکده‌ی برهان با عنوان «ظهور محور اخوانی در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای» شنبه، 18 خرداد 92، برگزار شد. در این نشست، حسن احمدیان ضمن ارائه‌ی کنفرانس، پاسخ‌گوی سؤالات بود.

به گزارش بیداری اسلامی ، گروه بین‌الملل اندیشکده‌‌ی برهان در راستای تعامل با حوزه‌‌ی نخبگانی کشور، در جهت تعمیق مطالب و راهبردهای تولیدی، اقدام به برگزاری سلسله نشست‌های تخصصی در حوزه‌ی خاورمیانه کرده است. در این نشست‌ها، شماری از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکترا و دیپلمات‌ها و کارشناس‌های این حوزه، شرکت دارند.
 
سومین نشست تخصصی گروه بین‌الملل اندیشکده‌‌ی برهان، با عنوان «ظهور محور اخوانی در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای» در این اندیشکده برگزار شد. در این نشست، حسن احمدیان، دانشجوی دکترای مطالعات خاورمیانه‌ی دانشگاه تهران، ضمن ارائه‌ی کنفرانس، به سؤالات نیز پاسخ دادند. خلاصه‌ای از ارائه‌ی ایشان در اینجا ذکر خواهد شد و به زودی نیز اصل مقاله در برهان منتشر می‌شود.
 
اخوان‌المسلمین به مثابه‌ی جریانی فرامرزی و منطقه­ای در سال­های تحولات مردمیِ فراگیر در کشورهای عربی، توانست در بیش از یک کشور عربی قدرت بگیرد و تقلای خود برای قدرت­گیری در سایر کشورها را تشدید کند. این امر جریان اخوانی را به مثابه‌ محوری نوین در صف­بندی­های منطقه­ای مطرح می­سازد که افزون بر متحول ساختنِ نظم منطقه­ای، محورهای پیشین منطقه را به مبارزه می‌طلبد و خواستار تغییرِ آن­ها در راستای حاکم کردنِ جریان و گفتمان اخوانی در سراسر منطقه است. نمود این واقعیت را در کنشِ عملی و گفتمانی‌تبلیغاتیِ اخوان‌المسلمین در سوریه، اردن، فلسطین، امارات و غیره شاهد بودیم. هدف از این مقاله بررسی تأثیری است که ظهور و فعال شدنِ تدریجیِ محور اخوانی بر نظم کلان منطقه­ای از یک سو و جریانِ محافظه­کارِ موسوم به «اعتدال عربی»، با محوریت شورای همکاری خلیج فارس، از سوی دیگر دارد.
 
دو سال پس از آغاز خیزش­های مردمیِ خاورمیانه، در حالی سال 2013 آغاز شده است که جریان اخوانی در مصر، تونس و مغرب حاکم شده و در سوریه، یمن، اردن و لیبی در تقلا برای قدرت­گیری است. افزون بر این، در کشورهای نفت­خیز خلیج فارس، فعالیت­های تبلیغاتی و حتی سازمانی خود را آغاز کرده است. بدین ترتیب، خیزش­های فراگیر در هر یک از کشورهای عربی، به صعودِ جریان اخوانی به صورت فردی در برخی از این کشورها انجامید و این تحول با منطقه­ای شدنِ تحولات بر نظم و موازنه‌ی قوای منطقه­ای اثرگذار بود و به ظهورِ عملی و گفتمانیِ جریان اخوانی در سطح جمعی و منطقه­ای انجامید.
 
در این مقاله، نویسنده جویای پاسخ‌گویی به این پرسش است که ظهور محور اخوانی در خاورمیانه چه تأثیری بر صف­بندی­های منطقه­ای دارد. به عبارتی پس از گذار خاورمیانه از موازنه‌ی دوقطبیِ پیشین، به موازنه­ای سه‌قطبی که اخوان‌المسلمین در رأسِ یکی از محورهایِ آن، تهدیدات وجودی و هستی­شناختی علیه رژیم­های عربی مطرح می­سازد، چه تحولاتی در سطح منطقه­ای (به ویژه میانِ محور اخوانی و شورای همکاری خلیج فارس) قابل تصور است.
 
در پاسخ این فرضیه مطرح می­شود که ظهور محور اخوانی از یک سو با طرح گفتمانی نوین و مبتنی بر «دمکراسی اخوانی» به مبارزه­ای هستی­شناختی و گفتمانی و البته غیرعلنی با نظم دیرین منطقه روی آورده و از سوی دیگر، با تلاش برای بسط قدرت جریان اخوانی در خاورمیانه، در بُعدِ عملی نیز رویاروی سایر محورهای منطقه­ای قرار گرفته است و تهدیدی وجودی علیه آن­ها مطرح می­سازد.
 
پیش از ظهور محور منطقه­ای اخوان، نظم منطقه­ای، تحولات چندی را در نتیجه‌ی ظهور و زوال محورهای متعدد در طول دوره‌ی پس از جنگ جهانی دوم به خود دید. رقابت­های منطقه­ای حتی در دوره‌ی میان دو جنگ جهانی ‌ـ‌با ویژگیِ خاندانی و خانوادگی میان پادشاهی­های منطقه‌ـ در جریان بود.
 
نظم منطقه­ای پیش از ظهور محور اخوانی، نظمی دوقطبی و مبتنی بر موازنه­ای دوقطبی میان دو محور مقاومت و اعتدال بود. در این نظم، ایران و عربستان محوریتِ تلاقیِ دو محور را در دست داشتند و سایر کشورهای دو محور، نقشی ثانویه یا همراهی­کننده و در مجموع حاشیه­ای داشتند. در نتیجه، کشورهایی همچون مصر، سوریه و ترکیه، اگرچه تأثیر قابل توجهی بر جهت­گیری­ها و صف­بندی­های منطقه­ای داشتند، فاقد هر گونه نقش ابتکاری بودند.
 
افزون بر این، محوربندیِ یادشده ابعاد بین­المللیِ آشکاری داشت. اگرچه ایالات متحده و روسیه با اکثر کشورهای دو محور ارتباط داشتند، با این­ حال ایالات متحده و مجموعه‌ی غرب در صف­بندیِ یادشده در طرف و حامیِ محور اعتدال عربی به شمار می­رفتند و روسیه و به اندازه‌ی کمتری چین، از محور مقاومت در مسائل بین­المللی بیش از محور اعتدال حمایت به عمل می­آوردند. در نظم دوقطبیِ پیشین، بازیگرانِ کوچک، به دلیل آشکار بودن صف­بندی­ها، قدرت مانور کمتری داشتند و اغلب جزئی از یکی از دو محور یادشده به شمار می­رفتند.
 
خیزش­های انقلابی و فراگیرِ 2011 و 2012، افزون بر متحول کردنِ سامان سیاسی حاکم بر برخی از کشورهای عربی و سرنگون کردنِ برخی از دیرپاترین رهبران منطقه، تأثیر ژرفی بر نظم منطقه­ای پیشین داشتند. نظم دوقطبی که حاصل تلاقی دو محورِ مقاومت و اعتدال بود، با خارج شدنِ عملیِ مصر از محور اعتدال و تضعیفِ سوریه و روشن نبودنِ برون‌دادِ تحولات در این کشور، متحول شد. عربستان و مجموعه‌ی شورای همکاریِ خلیج فارس، که بزرگ‌ترین و اثرگذارترین متحد منطقه­ای خود (مصر) را از دست دادند، برای جبرانِ این شکست عمده، تلاش گسترده­ای در جهت تعدیلِ موازنه‌ی قوای پیشین، از طریق سرنگون کردنِ حکومت بشار اسد (برجسته­ترین متحد ایران در محور مقاومت)، به عمل آوردند.
 
گذشته از تحولات گسترده­ای که دو محور پیشینِ خاورمیانه را در بر گرفت و در نتیجه موازنه‌ی قدرت پیشین را متزلزل کرد، منطقه‌ی عربی شاهد ظهور و بروز محوری نوین در دوره‌ی پس از خیزش­های فراگیر بوده و هست که جنبش منطقه­ای و فرامرزیِ اخوان‌المسلمین در رأسِ آن قرار دارد. ظهور این محور، گذشته از اهمیتی که از منظر صف­بندیِ نوین کشورها و در نتیجه موازنه‌ی قوا دارد، از آن جهت مهم است که ظهور و گسترش عملی و گفتمانیِ محور اخوانی، به زیان محورهای پیشین انجام می­گیرد و در نتیجه در دو سال 2011 و 2013 شاهد نوعی انتقال یا تحول قدرت از محورهای مقاومت و به ویژه اعتدال، به سود محور اخوانی بوده­ایم؛ تحولی که همچنان در جریان است.
 
در مجموع، ظهور محور منطقه­ای اخوان نه تنها نظم منطقه­ای و موازنه‌ی قوایِ خاورمیانه را دگرگون ساخته و می­سازد، بلکه همچنین چارچوبی برای بررسیِ آینده‌ی رویارویی­های منطقه­ای و احتمالات پیش رو به دست می­دهد. طبعاً یکی از اساسی­ترین اهداف محور متزلزل و نوظهور اخوانی، تحکیم و سپس گسترش قدرت و حضور منطقه­ای خویش، در رقابت با دیگر محورهای منطقه­ای است. ورود محور اخوانی به موازنه­های منطقه­ای و خروج خاورمیانه از موازنه‌ی دوقطبی، چهره‌ی سیاسی و امنیتیِ خاورمیانه را دگرگون ساخته است و انتظار می­رود رویاروییِ محور نوظهور با محورهای پیشین، آینده‌ی تحولات خاورمیانه را شکل و جهت بدهد.
 
 

تهیه و تنظیم: محمدرضا مرادی

امتیازدهی
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




پرونده ها
پایان قصه حلب
پرونده شجره ملعونه خبیثه آۀ سعود
پرونده تحولات یمن : مظلوم پایدار
پرونده پیروزی حزب الله در جنگ سی و سه روزه
پرونده بررسی انتخابات سوریه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
پرونده واکاوی نقش ترکیه در تحولات منطقه
استفاده از تسلیحات شیمیایی در سوریه
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر را وارد کنید:
عضویت
آخرین اخبار